Data: 21.02.2010 11:47 Autor pytania: Iwan Nawak

Pytanie: Szanowni Państwo! W słownikach ortograficznych PWN (zob. par. [128] 20.29) czytamy, że „nazwy okręgów administracyjnych współczesnych i historycznych, wyodrębnionych w strukturach kościelnych i państwowych”: województwo mazowieckie, gmina warszawska, powiat przemyski itp. Dlaczego na tablicach informacyjnych na granicach województw, powiatów, gmin – te nazwy pisane są od wielkiej litery. Czy to jest jakiś wyjątek? Czy poprawnym jest tytuł, np. książki Monografia Gminy Puńsk? Słowo gmina powinno być chyba pisane od małej litery? We wszelkiego rodzaju pismach, ulotkach, napisach i innych tekstach słowo wójt – napisane jest od wielkiej litery. Czy jeżeli chodzi o Pana wójta to też jest to wyjątek? Przecież nazwy godności piszemy od małej litery: prezydent, premier, minister, rektor, dziekan, prowincjał, przeorysza, król, książę, sułtan, marszałek, generał, major, prezes, dyrektor. Z wyrazami szacunku - Iwan Nawak

Odpowiedź: Ma Pan rację. Ja też uważam, że nadużywa się dużej litery - szczególnie w stylu urzędowym. Trudno mi bez kontekstów mówić o przyczynach tego stanu rzeczy, ale na przykład wyraz GMINA pisany dużą literą może się pojawić na początku zdania, bywa też w takiej formie (ze względów graficznych) na pieczątkach. W nazwach godności i stanowisk powinna być oczywiście mała litera, ale nasza ortografia dopuszcza dużą z różnych specjalnych względów, np. uczuciowych. Duża litera w tym wypadku występuje też w aktach prawnych w odniesieniu do konkretnej osoby i w pełnej nazwie. W formach tzw. adresatywnych należy używać tylko wielkiej litery. Nie wszyscy jednak znają obowiązujące przepisy.
Uważam i od dawna to głoszę, że pisownia wielkich i małych liter jest w naszej ortografii nie do końca uporządkowana, ale nie wiem, czy możliwe jest jej całkowite unormowanie, bo w zasadniczym stopniu decyduje tu konwencja.
Pozdrawiam. Marian Bugajski