°C

Historie pisane na nowo

fot. gorzow.ap.gov.pl (ze zbiorów Ewy Walentynowicz)

W każdą niedzielę w Radiu Zachód kolejny odcinek cyklu audycji historycznych. W „Historiach pisanych na nowo…” przedstawiamy nieznane dotąd wydarzenia, wracamy do spraw zapomnianych i ich bohaterów. Rozmawiamy z publicystami i historykami. Relacjonujemy uroczystości związane z ważnymi wydarzeniami oraz ciekawe konferencje i spotkania, dzięki którym można lepiej poznać i zrozumieć historię regionu i kraju.

„Historie pisane na nowo…” odc. 97 (20.05.2018) Dziś zaprosiliśmy na premierę dokumentu „Zapomniana śmierć”. To historia Władysława Andryki, przywódcy niepodległościowej organizacji Młode Pokolenie Walczy, który w 1950 roku został zastrzelony przez funkcjonariusza UB podczas próby zatrzymania. Do tych dramatycznych wydarzeń doszło w Gorzowie w kinie Capitol. W drugiej części audycji rozmawialiśmy z dr. hab. Elżbietą Wojcieszyk z IPN, która podczas piątkowego spotkania z cyklu „Przystanek Historia” opowiadała o sytuacji społeczno-politycznej na Ziemi Lubuskiej w latach 1945-1960. Zapraszaliśmy też na uroczystości z okazji 58 rocznicy Wydarzeń Zielonogórskich, które odbędą się za tydzień z udziałem Prezydenta RP Andrzeja Dudy.

„Historie pisane na nowo…” odc. 96 (13.05.2018) Dziś relacjonowaliśmy Marsz Pamięci Św. Maksymiliana do Gębic pod Gubinem. Był też kolejny odcinek powieści radiowej „Ucieczki z PRL” Jarosława Molendy. To historie Polaków, którzy często w sensacyjnych i tragicznych okolicznościach decydowali się na ucieczkę z Polski ludowej.

„Historie pisane na nowo…” odc. 95 (6.05.2018) W audycji była obszerna relacja z wojewódzkich uroczystości Święta Konstytucji 3 Maja. Opowiadaliśmy o zabytkach Żagania (reportaż M. Wróbel-Szały „Nasz mały Wawel”). Był też kolejny odcinek „Ucieczek z PRL”.

„Historie pisane na nowo…” odc. 94 (29.04.2018) Dziś premiera reportażu Zbigniewa Bodnara „Chcieli być sobą” o Ruchu Młodzieży Niezależnej. Organizacja działała w Gorzowie od kwietnia 1983 do połowy 1990 roku. Została założona przez uczniów szkół średnich nastawionych zdecydowanie wrogo wobec panującego wówczas ustroju polityczno-gospodarczego. Działała nieprzerwanie mimo aresztowań, zatrzymań, rewizji i wyrzucania ze szkół. Wydawała swoje pismo podziemne „Szaniec”, malowała antyustrojowe napisy na murach, kolportowała niezależne wydawnictwa. Gorzowski Ruch Młodzieży Niezależnej był jedną z najsilniejszych w Polsce młodzieżowych organizacji antykomunistycznych. W audycji był także kolejny odcinek powieści radiowej „Ucieczki z PRL”.

„Historie pisane na nowo…” odc. 93 (22.04.2018) Zaprosiliśmy na premierę reportażu Zbigniewa Bodnara „Radio w telewizji to było to” o 35 rocznicy pierwszej audycji podziemnego Radia Solidarność w Gorzowie. Emisja odbywała się w paśmie fonicznym Telewizji Polskiej. Gorzowskie Radio Solidarność było drugim w Polsce, stosującym tę metodę nadawania. Służba Bezpieczeństwa trzykrotnie prowadziła operacje przeciwko nadawcom: w latach 1983-1985 pod kryptonimem „Emisja”,  następnie w roku 1986 oraz w latach 1988-1989 pod kryptonimem „Eter”. Sprawa audycji nadawanych w Kostrzynie, prowadzona była przez SB i Wojska Ochrony Pogranicza pod kryptonimem „Spiker”. W audycji mówiliśmy też o książce „Zielonogórscy Sybiracy” wydanej przez Stowarzyszenie na Rzecz Pomocy Zesłańcom Sybiru.

„Historie pisane na nowo…” odc. 91 (8.04.2018) Dziś w audycji relacja z odsłonięcia tablicy pamiątkowej upamiętniającej ks. prałata Witolda Andrzejewskiego, wieloletniego kapelana gorzowskiej Solidarności. O Stuleciu Niepodległości rozmawialiśmy z dr. Wojciechem Lizakiem, historykiem i kolekcjonerem pamiątek dokumentujących historię XIX i XX wieku. Zapraszaliśmy na II Wielkopolskie Forum Pamięci. Był też kolejny odcinek powieści radiowej „Ucieczki z PRL” Jarosława Molendy.

„Historie pisane na nowo…” odc. 90 (1.04.2018) W Niedzielę Wielkanocną przypomnieliśmy dwa dokumenty: „Wezwani” – o duchownych, którzy w czasach PRL byli wzywani do odbycia przymusowej służby wojskowej oraz „Nie zostawiłem was…” o o. Leandrze Kubiku, który zmarł w 1942 roku w hitlerowskim więzieniu, gdzie trafił za działalność patriotyczną.

„Historie pisane na nowo…” odc. 89 (25.03.2018) Relacjonowaliśmy obchody 74. rocznicy „Wielkiej ucieczki” z hitlerowskiego obozu w dzisiejszym Żaganiu. Wyemitowaliśmy reportaż „Lekcja przebaczenia” o zbrodni katyńskiej, przygotowany kilka lat temu przez uczniów IV LO w Gorzowie w ramach praktyk w Radiu Zachód. W cyklu rozmów o historii służb wywiadowczych rozmawialiśmy z Tomaszem Awłasewiczem, autorem książki „Łowcy szpiegów”.

„Historie pisane na nowo…” odc. 88 (18.03.2018) W audycji mówiliśmy o wystawie o zbrodni katyńskiej, którą IPN przygotował w Międzyrzeczu. Wspominaliśmy początki województwa lubuskiego. O tożsamości narodowej mieszkańców Polski Zachodniej rozmawialiśmy z publicystą dr. Arturem Kubajem.

„Historie pisane na nowo…” odc. 87 (11.03.2018) W audycji relacja z Neubrandenburga, gdzie upamiętniono więźniarki hitlerowskiego obozu Ravensbrück. Prawie 100 kobiet, które zmarły w ostatnich tygodniach funkcjonowania obozu, pochowano w bezimiennej mogile. Teraz udało się ustalić ich tożsamość. Na pamiątkowej tablicy znalazły się nazwiska 43 Polek. Posłuchaj relacji: 

Posłuchaj rozmowy z Arkadiuszem Szlachetko ze Szprotawy, który szukając miejsca pochówku swojej prababci, doprowadził do ustalenia tożsamości prawie stu więźniarek Ravensbrück: 

Arkadiusz Szlachetko szuka teraz rodzin, których bliskie osoby mogły przebywać w obozie. Jeżeli dojdzie do ekshumacji w Neubrandenburgu, IPN będzie potrzebował materiału porównawczego do badań genetycznych. Kontaktować można się za naszym pośrednictwem: historie@zachod.pl 

Zaprezentowaliśmy też sylwetkę Edwarda Kuli, powojennego dyrektora Szkoły Przemysłowej w Zielonej Górze, nauczyciela historii, który w 1951 roku został skazany na 4 lata ciężkich robót za działalność antykomunistyczną.

„Historie pisane na nowo…” odc. 86 (4.03.2018) Dziś przygotowaliśmy premierę reportażu „Strażnicy pamięci” o dramacie Huty Pieniackiej. Audycja została zrealizowana podczas niedawnych obchodów 74 rocznicy wymordowania przez ukraińskich nacjonalistów 28.02.1944 ponad 850 mieszkańców nieistniejącej dziś miejscowości. Obecnie pamięć o tych wydarzeniach kultywuje Stowarzyszenie „Huta Pieniacka” ze Wschowy. W nagraniach wzięli udział członkowie i sympatycy stowarzyszenia oraz prof. Krzysztof Szwagrzyk z IPN. Posłuchaj audycji:

„Historie pisane na nowo…” odc. 85 (25.02.2018) Zaprezentowaliśmy sylwetki kolejnych działaczy solidarnościowej opozycji lat 80., którzy zostali odznaczeni Medalami Wolności i Solidarności. Przypomnieliśmy też dokument „Wezwani”, wyróżniony w konkursie Lubuski Wawrzyn Dziennikarski 2017.

„Historie pisane na nowo…” odc. 84 (18.02.2018) Dziś mówiliśmy o uroczystych obchodach 90 rocznicy przeniesienia szczątków Powstańców Wielkopolskich, uczestników bitwy pod Kargową na cmentarz w polskim wówczas Wielichowie. Odwiedziliśmy muzeum w Słońsku, upamiętniające więźniów hitlerowskiego obozu Sonnenburg. Rozmawialiśmy też z prof. Zbigniewem Bujkiewiczem, autorem książki „Zielonogórska Gmina Żydowska 1813-1942”.

„Historie pisane na nowo…” odc. 83 (11.02.2018) Zaprosiliśmy  na premierę dokumentu „Bronek” o Bronku Kozaku, gimnazjaliście ze Szprotawy. W 1951 roku został on skazany na karę śmierci pod sfingowanym zarzutem zabójstwa oficera Armii Czerwonej. Wcześniej był rozpracowywany przez UB za działalność antypaństwową. Wyrok został wykonany 10.01.1952. W nagraniach do audycji udział wzięli:
– Marzena Walczyk, autorka książki „Kara śmierci dla Bronisława Kozaka”,
– Krzysztof Wachowiak, reżyser filmu dokumentalnego „Bronek Kozak. Historia ubeckiej zbrodni”,
– Maciej Boryna, dyrektor Muzeum Ziemi Szprotawskiej,
– prof. Krzysztof Szwagrzyk, wiceprezes IPN, badacz historii osób skazanych na śmierć przez komunistyczne władze,
– Franciszek Sitko, obserwator procesu Bronka Kozaka.

posłuchaj audycji: 

„Historie pisane na nowo…” odc. 82 (4.02.2018) W kolejnej audycji relacja z piątkowych uroczystości w Słońsku, podczas których upamiętniono ofiary mordu w 1945 roku w niemieckim obozie koncentracyjnym i więzieniu Sonnenburg. W nowym cyklu „Świadek historii” zaprezentowaliśmy opowieść Janiny Jakimczuk, więźniarki Auschwitz (reportaż Zbigniewa Bodnara „Byłam więźniarką Auschwitz”). Rozmawialiśmy z prof. Piotrem Okulewiczem, gościem kolejnego spotkania z cyklu Akademia Niepodległości IPN w Zielonej Górze. Był też kolejny odcinek powieści radiowej „Ucieczki z PRL” Jarosława Molendy. Posłuchaj audycji:

„Historie pisane na nowo…” odc. 81 (28.01.2018) Wyemitowaliśmy wystąpienie szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, który w poniedziałek w Gorzowie wręczył medale „Pro Patria” za zasługi w upamiętnianiu walki o niepodległość. O walkach o przełamanie umocnień nad Odrą w 1945 roku opowiadali Paweł Pochocki i Jan Wota ze Stowarzyszenia Skansen Fortyfikacyjny Czerwieńsk. Były też obszerne fragmenty wykładu „Podobieństwa i różnice pomiędzy Polską i Izraelem w roku 2018 – roku 100-lecia odrodzenia Polski i 70-lecia odrodzenia Izraela”, jaki wygłosił w Zielonej Górze Piotr Stasiak ze Stowarzyszenia Beit. Posłuchaj audycji:

„Historie pisane na nowo…” odc. 80 (21.01.2018) Dziś w cyklu poświęconym historii służb wywiadowczych rozmawialiśmy z dr. Witoldem Bagieńskim z IPN o jego najnowszej książce „Wywiad cywilny Polski Ludowej w latach 1945-1961”. W publikacji przedstawionych zostało pierwszych 15 lat dziejów wywiadu cywilnego Polski Ludowej: ewolucja jego struktury organizacyjnej, celów i obszarów działania, metody pracy, a także funkcjonariusze i ich agenci. Jest to pierwsze tak obszerne opracowanie dotyczące jednej z najważniejszych jednostek operacyjnych centrali bezpieki. Rola wywiadu polegała na walce z wrogami zewnętrznymi i obserwowaniu sytuacji w środowiskach, które mogły podejmować próby wspierania krajowych przeciwników systemu. Jednostka ta realizowała też zadania, które służyły zmniejszeniu zapóźnienia gospodarczego względem krajów zachodnich. Priorytety te wynikały z oczekiwań decydentów partyjnych i były ściśle związane z polityką zagraniczną PRL. Z reguły tam gdzie kończyło się pole działania dyplomacji i oficjalnych agend państwa, zaczynało się pole działania służby wywiadowczej. Niekiedy obszary dyplomacji i szpiegostwa silnie się ze sobą wiązały lub przenikały się wzajemnie. W audycji była także rozmowa z ks. dr. Dariuszem Gronowskim w 32 rocznicę śmierci biskupa Wilhelma Pluty. Posłuchaj audycji:

„Historie pisane na nowo…” odc. 79 (14.01.2018) Mówiliśmy o Otyniu, który po ponad 70 latach odzyskał prawa miejskie. Opowiadaliśmy o powstającym w naszej redakcji dokumencie prezentującym historię Bronka Kozaka, gimnazjalisty ze Szprotawy, skazanego w latach 50. przez komunistyczne władze na karę śmierci. Był reportaż „Nasz mały Wawel” Marzeny Wróbel-Szały o zabytkach Żagania. Posłuchaj audycji:

„Historie pisane na nowo…” odc. 78 (7.01.2018) Przypomnieliśmy dokument „Wezwani” o represjach wobec duchowieństwa w czasach PRL. Wystąpili w niej m.in. biskup senior diecezji zielonogórsko-gorzowskiej Stefan Regmunt i ks. prałat Eugeniusz Jankiewicz, którzy jako klerycy odbyli przymusową służbę wojskową w Bartoszycach oraz dr hab. Rafał Reczek, badający najnowszą historię kościoła. Był też kolejny odcinek powieści radiowej „Ucieczki z PRL”. Posłuchaj audycji:

Przypominamy, że użytkowników serwisu obowiązują zasady netykiety. W sprawach spornych rozgłośnia może przekazać dane identyfikacyjne tj. adresy e-mail czy IP, uprawnionym organom.